Siết quản trị hội nhóm mạng xã hội

Từ ngày 1-7, Nghị định số 174/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin chính thức có hiệu lực. Theo đó, tăng cường các biện pháp kiểm soát trách nhiệm quản trị các hội nhóm, kênh nội dung trên mạng xã hội.

Không chỉ phạt tiền

Theo quy định, hành vi để hội nhóm hoặc kênh nội dung đăng tải thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc hoặc vu khống có thể bị phạt 20-30 triệu đồng. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn, các hành vi lưu trữ hoặc truyền đưa thông tin sai sự thật có thể bị xử phạt 50-70 triệu đồng. Đáng chú ý, việc cung cấp, chia sẻ tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật hoặc xuất bản phẩm khi chưa được phép lưu hành hoặc chưa có sự đồng ý của chủ sở hữu quyền tác giả cũng sẽ bị xử phạt 20-30 triệu đồng. Không chỉ dừng ở phạt tiền, cơ quan quản lý còn có quyền yêu cầu đình chỉ hoạt động hoặc khóa vĩnh viễn fanpage, hội nhóm, tài khoản mạng xã hội hoặc kênh nội dung vi phạm.

Cơ quan chức năng cảnh báo tin giả đang lan truyền trên mạng xã hội.

Theo ghi nhận, thời gian gần đây, nhiều vụ việc liên quan đến tin giả liên tục xuất hiện trên các hội nhóm mạng xã hội. Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) đã cảnh báo một trường hợp đăng tin giả lên hội nhóm có hàng triệu thành viên, trong đó đăng tải một video tai nạn từ Trung Quốc năm 2019 nhưng lại viết như sự việc vừa xảy ra tại Việt Nam nhằm thu hút tương tác. Trước đó, trên nhiều hội nhóm lớn nhỏ đã lan truyền hình ảnh thóc phơi ngoài sân dưới trời nắng nóng rồi "nổ" thành bỏng trắng xóa, thu hút hàng chục ngàn lượt tương tác, bình luận và chia sẻ. Nội dung này xuất hiện đúng thời điểm miền Bắc và miền Trung trải qua đợt nắng nóng gay gắt, khiến không ít người dùng mạng kinh ngạc, thậm chí tin rằng đây là hệ quả của nền nhiệt tiệm cận 40°C. Tuy nhiên, sau đó cơ quan chức năng xác định đây là thông tin sai sự thật và đã xử phạt chủ tài khoản đăng tải với số tiền 7,5 triệu đồng.

Anh Nguyễn Văn Hòa (ngụ TP HCM), cho rằng tin giả trên mạng xã hội không chỉ gây hiểu lầm mà còn âm thầm bào mòn niềm tin của người dùng. Những nội dung như "thóc nổ thành bỏng" hay hình ảnh cá sấu xuất hiện trên kênh, sông do AI tạo ra dễ khiến nhiều người hoang mang, nhất là khi lan truyền trong các hội nhóm đông thành viên. "Nguy hiểm nhất không phải một tin giả, mà là sự xói mòn niềm tin. Khi tin giả xuất hiện quá nhiều, người dùng không còn biết đâu là thông tin đáng tin cậy" - anh Hòa nói.

Đăng tin giả, có thể mất fanpage

Hiện nay, nhiều quản trị viên các hội nhóm trên mạng xã hội đã phổ biến những quy định mới tới thành viên nhằm kiểm soát nội dung chặt chẽ hơn. Tài khoản Nguyen Toan, quản trị viên group "Nghiện SEO" với gần 150.000 thành viên, đã đưa ra thông báo yêu cầu ứng xử văn minh, lịch sự, không "bóc phốt" cá nhân hay tổ chức. Các thành viên còn bị cấm đăng tải thông tin xuyên tạc, vu khống, hoặc nội dung ảnh hưởng đến trẻ em. Quy định này nhận được sự đồng tình của nhiều thành viên, với các bình luận như "ủng hộ admin (quản trị viên)" nhằm hướng tới xây dựng cộng đồng lành mạnh.

Anh Phan Long, quản trị viên một hội nhóm gần 100.000 thành viên, cho rằng việc siết chặt quy định là cần thiết trong bối cảnh thông tin sai lệch, chưa kiểm chứng lan truyền nhanh trên mạng xã hội. Các hội nhóm lớn hiện nay như Otofun, OFFB hay các group review có lượng người theo dõi rất lớn, kéo theo nguồn thu quảng cáo đáng kể. Tuy nhiên, do chạy theo tương tác, nhiều nội dung giật gân, "đơm đặt" dễ được lan truyền, đặc biệt thu hút giới trẻ. Nếu không kiểm soát tốt, điều này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức xã hội. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận việc kiểm soát là bài toán khó. Lượng bài đăng mỗi ngày rất lớn, trong khi đa số quản trị viên chỉ hoạt động bán thời gian, không đủ nguồn lực để kiểm duyệt toàn bộ nội dung. Việc xác định thông tin đúng - sai cũng không đơn giản, bởi nhiều trường hợp chỉ được làm rõ sau khi có cơ quan chức năng vào cuộc. "Cần tăng cường các cơ chế hỗ trợ, chẳng hạn xây dựng một kênh tiếp nhận phản ánh riêng về mạng xã hội để người dùng dễ dàng báo cáo vi phạm. Đây là giải pháp cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, danh dự, nhân phẩm của cá nhân, tổ chức, đồng thời góp phần xây dựng môi trường mạng trong sạch, lành mạnh" - anh Long chia sẻ.

Ông Bùi Thanh Bình, Giám đốc Công ty CP BMZ, đơn vị quản lý mạng xã hội cho một số nhà sáng tạo nội dung, nhận định quy định mới không chỉ dừng ở chế tài mà đã mở rộng trách nhiệm sang cả quản trị viên và nền tảng mạng xã hội. Nếu thiếu vai trò kiểm soát từ nền tảng, việc siết nội dung sẽ khó đạt hiệu quả. Do đó, các nền tảng cần hoàn thiện công cụ kiểm duyệt, chủ động phát hiện và xử lý vi phạm, thay vì chỉ phản ứng khi có báo cáo. Thời gian tới, các hội nhóm buộc phải chuyên nghiệp hóa, xây dựng quy trình kiểm duyệt rõ ràng và vận hành bài bản hơn. Đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là điều kiện để duy trì uy tín và giữ chân người dùng. "Việc thích nghi không còn là lựa chọn. Nếu không kịp thời điều chỉnh, các hội nhóm không chỉ đối mặt với rủi ro pháp lý mà còn dễ mất tương tác, suy giảm thành viên và bị đào thải trong môi trường mạng ngày càng siết chặt và cạnh tranh khốc liệt" - ông Bình nói.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội ngày càng phức tạp, mỗi người dùng cần chủ động trang bị kiến thức pháp luật và nâng cao kỹ năng nhận diện tin giả. Việc kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải hoặc chia sẻ không chỉ là thói quen cần thiết mà còn là trách nhiệm đối với cộng đồng, nhất là khi mức xử phạt đối với hành vi chia sẻ thông tin sai sự thật tăng nặng từ ngày 1-7. Bên cạnh đó, người dùng cần tránh phát tán nội dung chưa được xác thực, không bình luận mang tính xúc phạm, bôi nhọ, cũng như không tiếp tay cho các nội dung xấu độc lan truyền trên không gian mạng.